Przewodnik po standardach opieki okołoporodowej

STANDARDY OPIEKI OKOŁOPORODOWEJ DOTYCZĄCE CIĄŻY FIZJOLOGICZNEJ, FIZJOLOGICZNEGO PORODU I POŁOGU OBOWIĄZUJĄ W POLSCE OD KILKU
LAT. W TYM ROKU WESZŁY W ŻYCIE NOWE PRZEPISY ROZSZERZAJĄCE OKREŚLONE ZASADY POSTĘPOWANIA MEDYCZNEGO I PRECYZUJĄCE STANDARDY OPIEKI POŁOŻNICZO GINEKOLOGICZNEJ, JAKA POWINNA BYĆ SPRAWOWANA NAD KOBIETĄ PRZEZ
OKRES CIĄŻY, W TRAKCIE PORODU I PRZEZ CZAS POŁOGU W PRZYPADKU
WYSTĘPOWANIA POWIKŁAŃ. WCZESNA OPIEKA PROFILAKTYCZNA NIE MOŻE
ZAMYKAĆ SIĘ W KILKU PRAWACH I PRZYWILEJACH, WIĘC OPRÓCZ MIEJSCA W KOLEJCE KOBIETOM SPODZIEWAJĄCYM SIĘ DZIECKA PRZYSŁUGUJE OPIEKA NA WYSOKIM
POZIOMIE. ABY MÓC EGZEKWOWAĆ SWOJE PRAWA, NALEŻY SIĘ Z NIMI ODPOWIEDNIO WCZEŚNIE ZAPOZNAĆ. PRZYBLIŻAMY NIEKTÓRE Z NICH...

WCZESNA OPIEKA PROFILAKTYCZNA
Niewątpliwie wpływa na zmniejszenie ryzyka powikłań ciąży i wcześniactwa. Ujednolicenie procedur wpływa pozytywnie nie tylko na dostępność takiej opieki, ale przede wszystkim na jej jakość. Dzięki temu kobieta i jej dziecko mają większe szanse na przetrwanie
okresu ciąży w dobrej kondycji. Zakres opieki przedporodowej obejmuje współpracę ciężarnej z lekarzem prowadzącym oraz położną w ramach opracowania planu porodu. Plan ten określa nie tylko miejsce porodu, ale też wszystkie przewidywane elementy postępowania
medycznego podczas porodu.

CIĄŻA
Kobieta zamieszkująca na terytorium RP, posiadająca polskie obywatelstwo lub ubezpieczona, ma prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej. W jej ramach został uregulowany wykaz zalecanych świadczeń profilaktycznych wykonywanych i zlecanych przez lekarza
prowadzącego oraz położną przez cały okres ciąży. Obejmuje on między innymi wskazanie terminu pierwszej wizyty, której miejsce powinno być do 10. tygodnia ciąży. Następnie – aż do 40. tygodnia zalecane jest jeszcze 7 takich wizyt. Może zdarzyć się tak, że po tym czasie wizyty kontrolne będą odbywały się co 3 dni aż do porodu, lub po 41. tygodniu ciąży kobieta
zostanie skierowana do szpitala. Zarówno lekarz, jak i położna – w zależności od tego
na opiekę której z tych osób się zdecydujemy (położna ma prawo samodzielnie prowadzić kobietę ciężarną, sprawować nad nią opiekę, przyjąć poród fizjologiczny i dbać o nią i o dziecko po porodzie) – mają obowiązek rozpoznawać wszelkie czynniki ryzyka, które
mogą świadczyć o prawdopodobieństwie zaistnienia powikłań ciąży, porodu i połogu. W ramach tego zlecają wykonanie dodatkowych badań a w razie takiej konieczności kierują do specjalistycznych ośrodków, aby na każdym etapie zapewnić maksimum bezpieczeństwa.
Istotne jest to, aby każda decyzja dotycząca ciąży została wyjaśniona i ujęta w dokumentacji
medycznej. Kobieta ma prawo wiedzieć w jakiej sytuacji się znajduje, jakie kolejne kroki będą podejmowane i z jakich konkretnych powodów pojawiają się określone zalecenia.
Pomiędzy 21. a 26. tygodniem ciąży każda kobieta powinna otrzymać skierowanie do położnej środowiskowej w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. Warto pamiętać, że nie ma przymusu wyboru położnej z przychodni znajdującej się najbliżej miejsca zamieszkania.
Osoba ta będzie nam towarzyszyć w najważniejszych a często i najtrudniejszych momentach w życiu, więc poszukajmy osoby sprawdzonej, najlepiej z polecenia innych kobiet, które taką decyzję mają już za sobą. Nowym elementem standardów opieki okołoporodowej
są zasady postępowania podejmowanego w przypadku określonych powikłań i niepowodzeń położniczych. Do problemów klinicznych uregulowanych w przepisach zalicza się w pierwszej kolejności nadciśnienie tętnicze u ciężarnych, przedwczesny poród, ciążę bliźniaczą ze względu na podwyższone ryzyko powikłań, niedotlenienie wewnątrzmaciczne płodu,
krwotok porodowy. Standardy obejmują określone działania profilaktyczne oraz postępowanie w przypadku wystąpienia wymienionych sytuacji.
Standardy opieki regulują także bardzo istotny problem związany z opieką nad kobietami będącymi w sytuacji niepowodzeń położniczych. Nacisk został położony przede wszystkim na odpowiednie przeszkolenie personelu w zakresie pracy z rodzicami, którzy doświadczyli śmierci noworodka lub narodzin dziecka chorego. Niezmiernie ważne jest zapewnienie
możliwości skorzystania z pomocy psychologicznej. W tym trudnym czasie kobieta nie powinna przebywać w sali razem z pacjentkami w połogu lub ciężarnymi.
Podstawą jest również udzielenie informacji dotyczących obowiązującego stanu prawnego wynikającego z przepisów o aktach stanu cywilnego, prawa pracy i zabezpieczenia społecznego. Uwzględnienie potrzeb kobiety i jej najbliższych w szerokim aspekcie zwraca
uwagę nie tylko na kwestie stricte medyczne, ale również etyczne, społeczne i moralne.

PORÓD I POŁÓG
Kobieta ma prawo do obecności osoby bliskiej nie tylko podczas wizyt kontrolnych czy udzielania innych świadczeń medycznych, ale także podczas porodu. Zgodnie ze standardami m.in. ilość interwencji medycznych powinna być ograniczona do niezbędnego
minimum, w sytuacjach medycznie uzasadnionych. Ciężarna musi być poinformowana o wszelkich podejmowanych czynnościach. Ma także prawo podjęcia decyzji związanej z wykonaniem lewatywy czy ogoleniem krocza przed porodem. W trakcie porodu kobieta
powinna się czuć swobodnie. Może przyjmować pozycje, w których jest jej najwygodniej, a także przeć w momentach, które instynktownie wyczuwa jako najbardziej odpowiednie. Po porodzie najważniejsze jest umożliwienie kontaktu skóra do skóry, czyli ułożenie
nagiego dziecka tuż po narodzinach na piersi mamy. Jeżeli stan zdrowia mamy i dziecka pozwala na to, taki nieprzerwany kontakt powinien trwać co najmniej dwie godziny po porodzie. Jeżeli nie jest to możliwe, fakt przerwania tego kontaktu musi być odnotowany
w medycznej dokumentacji. W okresie połogu położna odwiedza swoją pacjentkę
nie mniej niż 4 razy. W ramach takich wizyt patronażowych położna udziela rad i wskazówek dotyczących pielęgnacji dziecka, technik karmienia, ocenia rozwój i przyrost masy maluszka, ale również ocenia stan zdrowia mamy i w ramach swoich kompetencji odpowiada
na szereg nurtujących ją pytań pojawiających się w tym okresie.