Problemy z karmieniem - jak im zapobiegać?

Problemy z karmieniem dotykają prawie wszystkich, szczególnie mniej doświadczonych, matek. Najczęstsze to: zbyt mała ilość pokarmu lub jego nadmiar, obrzęk, zastój, zapalenie czy ropień piersi. Piszemy, jak sobie z nimi radzić. 


ZBYT MAŁA ILOŚĆ POKARMU

Ilość pokarmu zmienia się wraz z rosnącym zapotrzebowaniem dziecka. Na początku pojawia się siara – gęsty, żółty pokarm wypływający pojedynczymi kropelkami. Siara jest niezwykle wartościowym, bogatym w białka i przeciwciała pokarmem. Między czwartą a piątą dobą po porodzie siara przekształca się w mleko przejściowe, bardziej kaloryczne. Jednak około trzeciego tygodnia wiele matek zaczyna uskarżać się na zanikanie mleka w piersiach, uczucie pustej piersi czy też chudy pokarm, którym maluszek nie najada się do syta. Rzeczywiście, bardzo często dzieje się tak, że w tym okresie piersi są miękkie, ilość wytwarzanego pokarmu jest nieco mniejsza, a dziecko mimo karmienia wydaje się nienajedzone. To tzw. mleczny kryzys laktacyjny – naturalne zjawisko pojawiające się w procesie karmienia. Spowodowany jest poporodowymi zmianami hormonalnymi w organizmie matki, jak również zmęczeniem i stresem. Nie wpadaj w panikę, po kilku dniach wszystko powinno samoistnie się uregulować.

Nasze rady:
Nie trać wiary i zaufaj sobie. Jak najczęściej przystawiaj dziecko do piersi, stymulując w ten sposób piersi do wytwarzania większej ilości pokarmu. Aby zwiększyć laktację, przystawiaj dziecko do piersi nawet co godzinę lub półtorej. Pamiętaj, abyś karmiła z obu piersi, w pierwszej kolejności z tej, z której nakarmiłaś je ostatnio. Podawanie mleka modyfikowanego spowoduje, że twoje dziecko straci odruch ssania piersi. Rozleniwione nie będzie chciało się aż tak wysilać (pokarm z butelki łatwiej wypływa i dziecko nie musi aż tak pracować jak podczas ssania piersi), skutkiem czego laktacja zanika. 

• Pij małymi łykami herbatki pobudzające laktację (herbatka z anyżkiem i kozieradką, herbatka na pobudzenie laktacji Hipp). Pamiętaj, aby nie przesadzać z ilością wypijanych herbatek. Nadmierne picie płynów może spowodować nawał mleczny).

• Nie pij: czerwonej herbaty, kawy naturalnej, herbatek z miętą, szałwią, działają hamująco na laktację.

Kiedy karmisz piersią, w twojej diecie nie może zabraknąć:
• białka – znajduje się w: chudym mięsie, rybach, nabiale, roślinach strączkowych
• wapnia – znajdziesz go w: produktach mlecznych, owocach, jajkach
• witamin i minerałów – znajdują się w: czerwonym mięsie, wątróbce, szpinaku, sałacie, zielonych warzywach, owocach
• nienasyconych kwasów tłuszczowych (NKT) – znajdują się w tłustych rybach morskich
• W czasie laktacji nie ma mowy o żadnych odchudza¬ących dietach. Kobiety, które karmią piersią, po ukończonej laktacji w naturalny sposób łatwo tracą wcześniej nagromadzone kilogramy. Jedz to, co lubisz, jedynie nie przesadzaj z ciężkostrawnymi produktami.Dieta karmiącej mamy powinna zawierać warzywa i owoce, chude mięso, nabiał, kasze.
• Pij często wodę – ok. 1,5–2 litrów w ciągu dnia. Pamiętaj, aby pić dużo wody niegazowanej. Możesz pić również: bawarkę, kawę zbożową, soki owocowe czy herbatki ziołowe. Picie wody dobrze wpływa na laktację.
• Nie podawaj dziecku smoczka.
• Staraj się nie dokarmiać dziecka mlekiem modyfikowanym.
• Unikaj stresu – nie jest on sprzymierzeńcem laktacji, wręcz ją hamuje. Dlatego jeżeli nie uda się za pierwszym razem, nie denerwuj się, odczekaj chwilę i ponownie spróbuj nakarmić dziecko. Postaraj się zrelaksować – to na pewno pomoże.


NAWAŁ MLECZNY
Mniej więcej około drugiej–szóstej doby po porodzie zauważasz obfity wypływ pokarmu. Piersi stają się duże, lekko obrzmiałe, lekki dotyk czy też sama już myśl o karmieniu powoduje, że brodawki zaczynają mrowieć, pierś lekko brzęknie i po chwili pokarm samoistnie wytryska. Karmisz dziecko i już po chwili czujesz, że piersi ponownie stają się pełne pokarmu, ponownie potrzebujesz je opróżnić i tak na okrągło. Jest to tzw. kryzys nawału mlecznego, który związany jest z regulacją hormonalną po okresie porodu i samoistnie reguluje się w ciągu kilku dni. Ważne jest, aby w tym czasie nie dopuścić do zastoju pokarmu w przewodach mlecznych i ich zablokowania gęstym w tym czasie pokarmem. Konsekwencją takiego stanu jest obrzęk, ból, a często stan zapalny w piersi.
Nasze rady:
• Jak najczęściej przystawiaj dziecko do piersi.
• Ogranicz ilość przyjmowanych płynów do litra na dzień. W takiej sytuacji możesz wypić niewielką ilość naparu z szałwii, do 1,5 szklanki przez cały dzień – ziele to działa hamująco na laktację.
• Jeżeli po karmieniu piersi są nadal twarde i przepełnione – stań pod prysznicem i rozgrzej je pod ciepłą wodą, a następnie spróbuj odciągnąć pokarm ręcznie lub przy użyciu laktatora – aż do chwili uczucia ulgi! Zbyt duże odciąganie zwiększa produkcję pokarmu.
• Zastosuj na piersi zimne okłady z mokrej pieluszki lub rozbitych, zmrożonych liści białej kapusty.


OBRZĘK PIERSI
Jest oznaką piersi niedokładnie opróżnianych pod¬czas karmienia. Piersi stają się obrzęknięte, obolałe, gorące, twarde i zaczerwienione.
Nasze rady:

• Zanim zaczniesz karmić, polewaj piersi pod ciepłym prysznicem, zrób delikatny masaż piersi i odciągnij z nich parę kropel mleka. Powoduje to relaks i rozluźnienie przewodów mlecznych, co ułatwi ci nakarmienie dziecka i opróżnianie się piersi.
• Staraj się przystawiać jak najczęściej dziecko do piersi – im bardziej opróżni pierś, tym mniejszy będzie obrzęk piersi i jej bolesność. Spróbuj karmić maluszka techniką spod pachy – dziecko dodatkowo masuje pierś bródką.
• Po karmieniu zastosuj na pierś zimne okłady z kostek lodu (włóż je w woreczek foliowy, który okryjesz czystą ściereczką kuchenną lub cienkim ręczniczkiem). Nigdy nie przykładaj zmarzniętych kostek lodu bezpośrednio na pierś. Możesz także obłożyć piersi dobrze zgniecionymi i schłodzonymi po lekkim zaparzeniu liśćmi kapusty. W przypadku bólu i obrzęku utrzymującego się kilka dni skontaktuj się z lekarzem.

W przypadku zastoju, czyli zaczopowanego przewodu mlecznego:
• Często przystawiaj dziecko do chorej piersi, dbaj, by opróżniało ją do końca.
• Przed rozpoczęciem karmienia zrób ciepły okład na pierś lub rozgrzej ją pod prysznicem, a następnie odciągnij niewielką ilość pokarmu.
• Jeśli problem nie ustępuje, zasięgnij porady lekarza lub położnej – być może potrzebne będzie podanie oxytocyny, która pomoże w rozluźnieniu zaczopowanego gruczołu i wystrzyknięciu zastałego w zraziku pokarmu. Nie odstawiaj dziecka od piersi, problem może się nasilić! 


ZAPALENIE PIERSI
Spowodowane jest zastojem pokarmu w przewodach mlecznych. Objawia się bardzo silnym obrzmieniem i bólem sutka (niemożność jego dotknięcia bez ostrej reakcji bólowej, niemożność nakarmienia dziecka, zaczerwienienie piersi, bóle głowy i mięśni, podwyższona temperatura, 38-39 stopni Celsjusza, dreszcze).
Nasze rady:

Jedyne rozwiązanie to prawidłowe opróżniane piersi poprzez częste przystawianie do niej dziecka. Dla zminimalizowania dyskomfortu owiń piersi ciaśniej tetrową pieluszką lub szalem, tak aby były dobrze podtrzymywane podczas poruszania ciałem. Jeżeli ból jest bardzo silny, odciągaj pokarm po wcześniejszym rozgrzaniu piersi (np. pod prysznicem lub pochylając się nad miską z ciepłą wodą). Skontaktuj się z lekarzem. W sytuacjach stanu ostrego możliwe jest farmakologiczne wstrzymanie laktacji.


ROPIEŃ PIERSI
Jest konsekwencją zaniedbań w leczeniu zapalenia piersi. Objawami ropnia sutka są m.in. ostry, przeszywający ból, obrzmienie, wrażliwość na dotyk, podwyższona temperatura do 39,5 stopnia C. Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Ropień leczony jest chirurgicznie, często z zastosowaniem antybiotyku. W większości przypadków nie ma przeciwwskazań do karmienia lub zaleca się karmienie tylko ze zdrowej piersi i odciąganie pokarmu z chorej piersi do momentu jej wyleczenia.

Pamiętaj: kryzys laktacyjny jest okresem przejściowym. Masz prawo do wsparcia i pomocy ze strony rodziny, lekarza i położnej. Nie wpadaj w panikę i niepotrzebny stres. Zacznij konsekwentnie działać. Krok po kroku zastosuj nasze rady w praktyce. Jestem pewna, że poradzisz sobie świetnie.

Beata Sikorska, położna dyplomowana - specjalista w położnictwie rodzinnym, doula, doradca rodzinny.