Pierwsze 30 dni razem, poradnik dla ojców

Na pojawienie się na świecie potomka czekałeś dziewięć miesięcy. Po porodzie już wszyscy jesteście razem. Jeśli nie ma przeciwwskazań,a maluszek jest zdrowy, możecie już wrócić do domu. Czeka cię teraz poważna zmiana,a nowy lokator nie będzie na początku chętnie współpracował. W pierwszych tygodniach może być ciężko – w końcu to wyjątkowe wydarzenie i całkiem nowa sytuacja, która wiąże się z odmiennymi obowiązkami i emocjami. Również maluszek oswaja się z nieznanym mu otoczeniem i bodźcami.

Powrót z noworodkiem do domu 

Choć z pewnością rodzina i przyjaciele będą chcieli od razu zobaczyć noworodka i odwiedzić was po powrocie do domu, nie jest to najlepszy pomysł.Telefony od bliskich wam osób nie milkną, jednak w tej sytuacji musisz wykorzystać umiejętność asertywności. Rodzina i przyjaciele muszą wiedzieć, że potrzebujecie teraz czasu, by przyzwyczaić się dożycia we troje. Na odwiedziny przyjdzie jeszcze czas. Maluchowi niepotrzebne są teraz dodatkowe wrażenia, gdyż jego rzeczywistość wraz z przyjściem na świat całkowicie się zmieniła. W łonie matki nie rozróżniał dnia od nocy,
a teraz musi zrozumieć rytm dnia. Dla niego, jak i dla was w życiu nastąpiły wielkie zmiany. Musicie to opanować na spokojnie i we trójkę. Dziadkowie z pewnością będą chcieli zobaczyć dziecko jako pierwsi, ale pamiętaj, żeby ich wizyty nie trwały zbyt długo. Maluch musi przyzwyczaić się najpierw do was, żeby był w stanie oswoić się z gośćmi pojawiającymi się
w domu.

Wizyty położnej

Kilka dni po powrocie ze szpitala przyjdzie do was położona środowiskowa z przychodni rodzinnej. Jest ona nieocenionym doradcą dla świeżo upieczonych rodziców. Sprawdza, czy
z dzieckiem jest wszystko w porządku i jak postępuje gojenie się pępka. Jej obecność uspokoi ciebie i partnerkę. Dodatkowo jest to szansa na zasięgnięcie informacji i rozwianie wątpliwości.

Jak zachowuje się noworodek?

Dochodzimy do najważniejszej kwestii, czyli zachowania noworodka. Do tej pory znajdował się on w bezpiecznym miejscu, które znał od początku. Teraz świat stał się dla niego wielką niewiadomą. Światło i dźwięki są intensywne, a obraz bardzo wyraźny – nie doświadczał tego wcześniej. Ogrom bodźców może przytłaczać maluszka, który sprawia wrażenie całkowicie bezbronnego.Jednak posiada on automatyczne odruchy, które chronią go i pomagają prawidłowo funkcjonować.Odruchy te zanikają w pierwszym miesiącu życia.

Automatyczne odruchy niemowlaka

• odruch ssania i połykania, umożliwiające maleństwu odżywianie
• odruch moro – odruch obronny, podczas którego maleństwo mimowolnie rozrzuca rączki
i nóżki na boki
• odruch chodu – maleństwo trzymane w pozycji pionowej na twardej powierzchni unosi stópki i robi małe kroczki
• odruch chwytania – malec chwyta nasze palce, gdy przykładamy je do jego rączek;chwyt jest na tyle mocny, że możemy w ten sposób unieść dziecko do góry.

Organizacja domu

Wiesz już, że przyjście na świat to trudny czas dla maleństwa. Musi ono przyzwyczaić się do nowego otoczenia i zrozumieć je. Nigdy wcześniej noworodek nie miał do czynienia z tak wyraźnym dźwiękiem,nigdy nie widział tylu kształtów, tak intensywnych barw i nie słyszał tak dobrze docierających do niego odgłosów. Nie było mu zimno, nie był głodny,a pieluszka nie uwierała go w pupę. Dlatego teraz musisz być bardziej uważny – unikaj gwałtownych ruchów i nie dostarczaj mu niepotrzebnych bodźców. 

Zrezygnuj z prac remontowych i nie organizuj w domu spotkań ze znajomymi. Maluch musi przyzwyczaić się do swojego najbliższego otoczenia w spokoju i ciszy. To okres, kiedy niemowlęciu najbardziej potrzeba czułości i poczucia bezpieczeństwa. Pamiętaj też, że w pierwszych dniach twoje dziecko widzi przedmioty w odległości około 30 cm od jego oczu,
a reszta jest zamazaną plamą. Swoich rodziców noworodek rozpoznaje po głosie zapachu, dlatego tak ważna jest wasza obecność i spokojny głos. 
Pewnie zastanawiasz się, co twój mały człowiek sobie myśli i jak będzie wyglądał teraz wasz dzień. Wszystko jest bardzo proste – maluszek będzie teraz praktycznie cały czas spał. U noworodka w ciągu doby można obserwować dwie fazy snu: spokojną i paradoksalną. Obie fazy trwają łącznie około 14-20 godzin, a pozostały czas przeznaczony jest na fazę rozbudzenia. 
W tym czasie noworodek interesuje się swoim otoczeniem, przygląda postaciom i odbiera bodźce. Ponadto odczuwa zimno, przegrzanie, ból, głód i dyskomfort. Dlatego też wraz z partnerką musicie zadbać o najlepsze warunki dla malucha. Najważniejsze jest odgadywanie
i zaspokajanie potrzeb noworodka. Karmienie, przewijanie i kąpanie powinno się odbywać mniej więcej o podobnych porach. Stopniowo wszystko się ureguluje, a twoje dziecko opanuje rytm dnia.

Dlaczego ciało noworodka wydaje się takie spięte?

Podczas zabiegów pielęgnacyjnych czy w momencie,gdy trzymasz malucha na rękach, masz wrażenie,że jego mięśnie są bardzo napięte? To całkiem naturalne. Twoje dziecko utrzymuje pozycję jeszcze z życia płodowego, tzw. zgięciową. Wynika ona z jeszcze niedojrzałego w pełni układu nerwowego i ruchowego. Przez ostatnie dziewięć miesięcy znajdowało się ono w ciasnym otoczeniu macicy, a po porodzie jego ciałko musi zachować względną stabilizację poprzez napięcie mięśni. Nie tylko mięśnie noworodka, ale także jego główka potrzebują czasu, by przystosować się do życia poza organizmem matki. W ciągu pierwszego miesiąca możesz zaobserwować, że główka ułożona jest w lewo albo w prawo. Kiedy głowa skręca się w którąś stronę, ciało maluszka przechyla się w kierunku skrętu. Przy tym barki ustawione są wysoko, a rączki zgięte z zaciśniętymi piąstkami. Dopiero około piątego miesiąca ruch główką i skręt ciała będzie już prawidłowy. Kiedy położysz maluszka na brzuchu, zaobserwujesz, że ma on ugięte rączki i nóżki. W tej pozycji próbuje przechylać głowę na prawo i lewo, jednak nie może jej podnieść i utrzymać. Ponadto maluch nie potrafi jeszcze wyciągnąć do przodu rączek i podeprzeć się. Na wszystko jeszcze przyjdzie czas.

Jak kłaść na brzuszku?

Jak pewnie domyślasz się, w początkowych miesiącach życia twoje dziecko nie będzie zachwycone w pozycji leżenia na brzuchu. Ponieważ maluch nie może podeprzeć się na własnych ramionach, chociaż napina mięśnie karku i pleców, frustruje się i zaczyna płakać. W końcu chciałby zobaczyć coś więcej niż materac i kocyk. Istnieje jeszcze jeden powód, dla którego noworodek będzie się czuł w tej pozycji niekomfortowo – maluch oddycha przez pierwsze cztery miesiące tzw. torem brzusznym. Dopiero później zaczyna uczyć się oddychać poprzez klatkę piersiową. Choć leżenie na brzuszku nie należy do najprzyjemniejszych pozycji, jest bardzo przydatne w rozwoju sprawności ruchowej malucha. Ułożenie w ten sposób pozwoli mu ćwiczyć unoszenie główki i prostowanie rączek. Jednak na brzuchu kładź maluszka tylko na swoich kolanach, w poprzek ud. Dzięki temu nie będziesz powodował nacisku na brzuch i dyskomfortu.

Maleństwo potrzebuje swobody

W pierwszym miesiącu życia zaobserwujesz u noworodka częste wykopy nóżek w powietrze. Dziecko ćwiczy w ten sposób prostowanie nóg, które jeszcze znajdują się w pozycji zgięciowej. Dlatego też noworodek potrzebuje dużej swobody, by wykonywać te spontaniczne ruchy. Nie powinny być one ograniczone, np. poprzez ciasno owiniętą kołderkę czy becik. Wykopy nóżek są niezwykle ważne dla rozwoju sprawności sensomotorycznej u rozwijającego się dziecka. Dla prawidłowego rozwoju maluch musi mieć ułatwioną możliwość machania rączkami i kopania nóżkami. Oczywiście, przez pierwszych kilka dni dziecko nie będzie skore do tych ruchów i najlepiej będzie czuło się ciasno otulone.Wynika to chęci powrotu do miejsca, w którym niegdyś maluch przebywał. Swobodę należy dziecku fundować powoli, z każdym dniem zwiększając jej zakres.

Jestem tatą –gdzie jest moje miejsce?

Opinię o tym, że ojciec nie potrafi zająć się dzieckiem w takim stopniu jak matka, możesz włożyć między bajki. Kobieta biologicznie przystosowana jest do opieki nad noworodkiem, ale również tata może w pełni angażować się w te zajęcia. I to już od samego początku. Każdy świeżo upieczony tata odczuwa niepewność i strach, a także czuje się nieswojo. Te uczucia są całkiem normalne i mijają równie szybko, jak się pojawiają. Czynności pielęgnacyjne, zabawa, przewijanie, spacer z maluszkiem – wszystkie te momenty, w których bierzesz udział, budują między tobą a dzieckiem wyjątkową więź. Obserwowanie ruchów malucha, kąpiel, pierwszy uśmiech i zmiany, jakie zachodzą w jego zachowaniu oraz wyglądzie, to najpiękniejsze chwile,jakie czekają na świeżo upieczonego tatę. Dzięki nim dziecko będzie czuło się przy tobie bezpiecznie i swobodnie.

RADY DLA POCZĄTKUJĄCEGO TATY

• Możesz wziąć urlop po narodzinach maluszka, by spędzić razem kilka dni bez ograniczeń czasowych.

• Rozmawiaj z partnerką o swoich obawach i potrzebach, a także wątpliwościach dotyczących opieki nad dzieckiem.

• Od pierwszych chwil zaangażuj się w opiekę nad maluchem.

• Nie bój się zostawać z dzieckiem sam na sam, dzięki temu powstanie między wami wyjątkowa więź.

• Mimo nowych obowiązków nie zapominaj o odpoczynku i chwilach wytchnienia.

• Nie miej wyrzutów sumienia, jeśli czasem czujesz się zagubiony, zmęczony lub sfrustrowany, to ludzkie odczucia, których nie musisz się wstydzić.

• Porozmawiaj z innymi ojcami lub poszukaj porady w internecie, magazynach lub książkach.

• Nie zapomnij o swojej ukochanej, która potrzebuje twojego wsparcia. Opieka nad maluchem nie oznacza, że możesz odpuścić sobie relacje z partnerką. Znajdź czas, by spędzić chwile tylko we dwoje.