Kwas foliowy w ciąży - co warto wiedzieć o tej witaminie?

Kwas foliowy to jedna z najważniejszych witamin dla rozwijającego się dziecka. Między innymi dlatego, że reguluje wzrost i funkcjonowanie komórek, a także zmniejsza ryzyko wystąpienia wad cewy nerwowej. Gdzie znajdziesz kwas foliowy, co niekorzystnie wpływa na jego wchłanianie i jak dobrać odpowiednią suplementację?


Kwas foliowy w ciąży – ważny dla zdrowia dziecka i mamy
Odpowiednia ilość tej witaminy zmniejsza m.in. ryzyko wystąpienia u dziecka rozszczepu kręgosłupa, bezmózgowia czy przepukliny oponowej. Kwas foliowy ma bowiem wpływ na zamykanie cewy nerwowej, z której rozwijają się później mózg i rdzeń kręgowy. Niedobory tej witaminy mogą również wiązać się m.in. z niższą masą urodzeniową noworodka [1].
Kwas foliowy pozytywnie działa również na organizm przyszłej mamy (i każdego człowieka), np. usprawniając funkcjonowanie układu pokarmowego, pobudzając produkcję czerwonych krwinek i wpływając na dobre samopoczucie.


Dieta bogata w kwas foliowy – te produkty warto jeść
W okresie planowania ciąży i podczas ciąży warto zwrócić szczególną uwagę na to, aby dieta zawierała produkty bogate w kwas foliowy. Witamina znajduje się przede wszystkim w zielonych warzywach (m.in. szpinak, kapusta, sałata, brokuły, szparagi, endywia, brukselka), pomidorach, warzywach strączkowych (fasola, groch, soczewica), nasionach i orzechach, pszenicy i drożdżach, bananach, awokado i żółtkach jaj.


Wchłanianie kwasu foliowego – co je zwiększa, a co obniża?
Na poprawę wchłaniania kwasu foliowego wpływają przede wszystkim witaminy z grupy B (B12, B6, B10) oraz H i C. Co ważne, produkty bogate w kwas foliowy najlepiej spożywać na surowo lub po jak najmniejszej obróbce termicznej. Straty witaminy z powodu wysokiej temperatury, siekania czy innych procesów mogą sięgać nawet 50-80% [2].
Obniżać wchłanianie i działanie kwasu foliowego mogą też m.in. niektóre leki, doustne środki antykoncepcyjne, alkohol i papierosy [3].
Co więcej, nawet 50% Polek może mieć obniżoną aktywność reduktazy metylenotetrahydrofolianowej MTHFR [4], co często jest związane z obecnością wariantów C677T i/lub A1298C genu MTHFR. Obniżona aktywność tego enzymu również zmniejsza wchłanianie kwasu foliowego.


A co z suplementacją?
Samą dietą trudno pokryć dzienne zapotrzebowanie na kwas foliowy. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników każda kobieta 3 miesiące przed zajściem w ciążę oraz w okresie ciąży i laktacji powinna więc przyjmować kwas w foliowy w dawce 0,4 mg na dobę. Dawka ta może być zwiększona i uzupełniona o inne witaminy (np. B12).
Co więcej, PTGiP zwraca również uwagę, że u kobiet, które mają polimorfizm genu MTHFR, bardziej skuteczna jest suplementacja aktywnym kwasem foliowym w porównaniu ze zwykłym [5].
Dawkę i formę suplementacji należy jednak ustalić z lekarzem lub dietetykiem na podstawie wyników badań (poziomu kwasu foliowego, witaminy B12, homocysteiny i genu MTHFR), stosowanych leków, diety i stylu życia.
www.badaniaprenatalne.pl 




[1] H. Czeczot, Kwas foliowy w fizjologii i patologii, „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej” 2008, 62.
[2] E. Cieślik, A. Kościej, Kwas foliowy – występowanie i znaczenie, „Problemy Higieny i Epidemiologii” 2012, 93 (1).
[3] E. Cieślik, A. Gębusia, Skutki niedostatecznej podaży kwasu foliowego ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia dla kobiet w wieku rozrodczym, „HYGEIA public health” 2011, 46 (4).
[4] Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie suplementacji witamin i mikroelementów podczas ciąży, 2011.
[5] D. Bomba-Opoń, L. Hirnle, J. Kalinka, A. Seremak-Mrozikiewicz, Suplementacja folianów w okresie przedkoncepcyjnym, w ciąży i połogu. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, „Ginekologia i Perinatologia Praktyczna” 2017, tom 2, nr 5.